آثار و فواید روزه ؟
«يا أيُّها الَّذين آمنوا كتب عليكم الصِّيام كما كتب على الَّذين من قبلكم
لعلَّكم تتَّقون»(1) «اى كسانى كه ايمان آوردهايد روزه بر شما مقررشده
است همان گونه كه بر كسانى كه بيش از شما [بودند] مقرر شده بود باشد
كه پرهيزكارى كنيد».
«روزه» در لغت به معناى امساك و خوددارى از هر چيز است و در اصطلاح
فقه عبارت است از: «امساك و خود دارى از موارد هشتگانه(2)- از هنگام
اذان صبح تا اذان مغرب- به قصد انجام دادن فرمان خداوند».
شواهد فراوانى در تاريخ به چشم مىخورد كه روزه در ميان يهود و مسيحيت
و اقوام و ملتهاى ديگر نيز بوده است. آنان به هنگام مواجهه با غم و اندوه
و توبه و طلب خشنودى خداوند، روزه مىگرفتند تا با اين كار در پيشگاه او
اظهار عجز و تواضع نموده و به گناهان خود اعتراف كنند. از انجيل استفاده
مىشود كه مسيحعليه السلام چهل شبانه روز، روزه داشته است.(3)
قرآن مجيد به صراحت بيان مىكند: اين فريضه الهى، در امتهاى پيشين نيز
واجب بوده است.(4)
روزه ابعاد گوناگون و تأثيرات مفيدى بر وجود انسان دارد.
مهمترين اين آثار عبارت است:
1. روزه روح انسان را تلطيف و اراده او را قوى و غريزههايش را تعديل مىكند
«لعلَّكم تتَّقون».
2. روزه براى برقرارى مساوات ميان فقير و غنى است تا مردم با چشيدن
طعم گرسنگى، به ياد فقيران و محرومان بيفتند و حق آنان را ادا كنند.(5)
3. روزه اثر بهداشتى و درمانى فراوان دارد و باعث سلامتى و تندرستى
جسم مىگردد.(6)
الكسى سوفورين (دانشمند روسى) روزهدارى را طريق درمان بسيارى
از بيمارىها- از جمله كم خونى، ضعف رودهها، رماتيسم، نقرس، بيمارىهاى
چشم، مرض قند و بيمارىهاى كليه و كبد- مىداند.(7)
«روزه» عبادت است و بايد براى انجام دادن فرمان خداوند، از اذان صبح تا
مغرب كارى كه روزه را باطل مىكند، انجام ندهد. اين همان نيت روزه است
و لازم نيست آن را از قلب خود بگذراند و يا بر زبان جارى كند. نيت براى
روزه ماه رمضان و نذر معيّن، از اول شب تا اذان صبح و براى روزه غير معين
(مانند روزه قضا و نذر مطلق) از اول شب تا ظهر روز بعد است.
نيت روزه مستحبى، از اول شب شروع شده و تمام روز ادامه دارد تا موقعى كه
به اندازه نيت كردن به مغرب وقت مانده باشد.
اگر انسان از روى عمد و اختيار كارى كه روزه را باطل مىكند، انجام دهد،
روزهاش باطل مىشود و بايد علاوه بر قضا، كفاره نيز بدهد.
كفاره روزه دو ماه روزه است كه 31 روز آن بايد پى در پى باشد و
يا شصت فقير را سير كند و اگر به هر كدام يك مد
(تقريباً 750 گرم گندم يا جو يا مانند آنها) بدهد، كافى است.
دادن پول به فقير كفايت نمىكند مگر اينكه اطمينان داشته باشد فقير به
وكالت از او، طعام خريده، سپس آن را به عنوان كفاره قبول مىكند.
همچنين مىتواند پول كفاره را به يكى از مراكز و نهادهاى مطمئن بدهد
كه به مصارف ياد شده مىرسانند (مانند دفاتر مراجع بزرگوار تقليد و كميته امداد).
پىنوشت
(1) بقره (2)، آيه 381.
(2) خوردن و آشاميدن، نزديكى، استمناء، دروغ بستن بر خدا و پيغمبر
و جانشينان او، رساندن غبار غليظ به حلق، فرو بردن تمام سر در آب،
باقى ماندن بر جنابت، حيض و نفاس تا اذان صبح، اماله كردن با چيز
روان و قى كردن.
(3) ر. ك: تفسير نمونه، ج 1، ص 336.
(4)« يا أيُّها الَّذين آمنوا كتب عليكم الصِّيام كما كتب
على الَّذين من قبلكم لعلَّكم تتَّقون »: بقره (2)، آيه 381.
(5) احاديث بسيارى در اين زمينه آمده است،
ر. ك: من لايحضره الفقيه، ج 2، ح 9671- 6671.
(6) رسول خداصلى الله عليه وآله« صوموا تصحُّوا »
روزه بگيريد تا سالم شويد .
(7) به نقل از: تفسيرنمونه، ج 1، ص 236.
ســلام خــوش اومـــــدید به